Collectezak

Deze keer toch maar eens een ludieker onderwerp…
Ach ach, ik heb toch zo te doen met die arme collectezak die daar maar doelloos en afgedankt moet hangen omdat hij het loodje heeft moeten leggen tegen de moderne digitale Scipio. Is het loodje van oudsher een loden plaatje die arme mensen van de Gemeente kregen om gratis een medische behandeling te mogen ondergaan, … als ze dood gingen ‘werd het loodje weer terug gelegd’. Onze collectezak was in onze digitale revolutie dus eigenlijk ook ‘een ten dode opgeschrevene’. En daarom is de naam Scipio (ik regeer met mijn scepter!) wel heel toepasselijk in dit verband.
Ook met die verdwijning is toch weer een stukje ‘folklore’ verdwenen, eentje die al heel oud is. N.b. bij de Synode van Dordt in 1574 werd bepaald dat voor het inzamelen van de gaven collectezakken mochten worden toegepast. Maar… dat wel bij de uitgang, want het ‘slijk der aarde’ hoorde echt niet in de eredienst thuis. Echter er kwam een spoedige bekering want veel mensen liepen de collecteschaal of zak straal voorbij. En het doorgeven in de banken bracht veel meer op! Ja, ja, Christenen kunnen slim zijn. Wat trouwens nog veel meer opbracht was het doorgeven van collecte-schalen, want dan kon je buurman tenminste zien hoeveel jij wel niet gedeponeerd had. Maar de zak paste toch beter in de tekst: laat uw linkerhand niet weten wat uw rechterhand geeft (hoewel ik mij altijd heb afgevraagd hoe je dat klaar moet spelen…).
Ja aan die collectezak bewaar ik veel herinneringen. Zo was mijn vader diaken en dus ook collectant. Wij als kinderen vonden dat een hele eer voor ons pa als hij ’s zondags de rondgang deed. Daar kwam bij dat toen ‘het diaken zijn’ een eerste stap was om hoger op!, naar ouderling, te komen. Maar wat ook bijdroeg aan zijn waardigheid waren die zwarte zijden handschoentjes die er voor zorgden dat de hengel goed door zijn handen gleed. En thuis hadden wij dan al onze bijdrage geïncasseerd die klaar lag op hoopjes van 3, een muntstuk en 2 pepermunten… Dat ik soms een pepermunt in de zak deed was echt ‘per ongeluk’… Ja, ja…
En die munt die brandde toch in je zak… bovendien durfde je hem toch niet stiekem uit te geven, dan maar in de spaarpot. Toen we wat ouder werden en niet meer bij onze ouders zaten, deden we soms als vriendjes ook aan ‘kerkenraadje pesten’. Er was weer eens een dringende kansel-oproep afgegeven om vooral meer te geven. Daar hadden wij dan het volgende op gevonden. Wij gingen naar de bank en wisselden een deel van ons zakgeld in tegen centen. De zondag daarop gaven wij trouw gehoor aan de oproep en zagen dan dat die arme diakenen zeulend met krom gebogen hengels hun ronde moesten afmaken. Jammer genoeg hebben wij nooit gezien dat er een hengel brak… Wat ook wel grappig is, plotseling zaten er kettinkjes aan de bovenkant van de zak. Zwervers, die ook van de diaconie wilden plukken deden dat heel christelijk door ‘diep in de buidel te tasten’.
Wat ik met het verdwijnen van de collectezak wel een behoorlijk bezwaar vind, is dat met name kinderen niet leren wat ‘geven’ is. Was het niet prachtig dat je ‘zilveren en/of gouden (plastic) munten’ aan de kerk mocht geven? Ja… en nu hangen onze trouwe collectezakken daar zielig en werkeloos in hun rek te hangen… wat moet je er mee? Ha! ik heb een idee.
Leven collectezak en Scipio nu in een haat-nijd verhouding… ik wil voorstellen dat te veranderen in een liefdesrelatie! En dat niet alleen om de kinderen tegemoet te komen (zij weten heel goed om te gaan met een telefoon!) Maar ook om het aantal (slinkende) mensen die alleen met cash kunnen betalen niet te vergeten! Daarom… als we aan de bovenkant van de zak een QR-code maken dan tik je die aan, leg je telefoon er op en …klaar! De collectebussen bij de deur hebben ons geleerd hoe makkelijk dat is. Als bijkomstigheid (maar dat mag ik natuurlijk niet zeggen…) ik garandeer dat er op deze manier ook veel meer geld binnenkomt (de Protestantse Kerk schrijft 70%+). Ik denk in mijn onschuld dat die technische mogelijkheid vast te realiseren is. Maar zolang dat nog niet gebeurd is, waarom niet (zoals in De Hoeksteen) gewoon die heerlijke ouwe collectezak weer van stal halen en doorgeven in de rijen? Of (zoals in Groningen Oost) bij de uitgang mensen (en kinderen!) gelegenheid bieden om toch contant te betalen. Dat kleine beetje extra werk en kosten moet toch op te brengen zijn. Kort en goed… ik zie dat de collectezakken in grote spanning en in blijde verwachting uitzien naar het moment dat ze uit de werkeloosheidswet verlost zullen worden….

Kees Rienks


Recommended Posts